Kilim neden halı gibi yıkanmaz?
Kilimin tüyü yoktur; çözgü ve atkı iplikleri sıkıca birbirine geçerek düz bir yüzey oluşturur. Bu yüzden kir, halıdaki gibi tüy diplerinde değil, ipliklerin arasında birikir. Kilim halıya göre daha ince ve daha hareketli bir dokumadır; sert dövme, kuvvetli fırçalama ve uzun süre ıslak kalma ona halıdan çok daha fazla zarar verir. Adıyaman kilim yıkama hizmetimizde bu farkı göz önünde tutarak her kilimi önce inceliyor, yöntemi ondan sonra belirliyoruz.
Birçok evde kilim, anneden ya da büyükanneden kalmış el dokuması bir parçadır. Böyle kilimlerde yanlış yıkamanın sonucu çoğu zaman geri alınamaz: akan boya komşu renklere geçer, sert fırçalanan dokuma gevşer, kötü kurutulan kilim şeklini kaybeder. Bu nedenle kilimi halılarla aynı sıraya koyup geçmek yerine her kilime ayrı vakit ayırıyoruz. Kiliminizi Adıyaman merkezdeki adresinizden teslim alır, tesiste yıkar, kurutur ve paketleyerek geri getiririz.
Boya akması riskine karşı ne yapıyoruz?
El dokuma kilimlerde, özellikle kırmızı, bordo ve lacivert gibi koyu renklerde, boyanın suyla çözülüp yanındaki açık renklere geçmesi en büyük risktir. Bunu önlemek için yıkamadan önce her rengin üzerine nemli beyaz bir bez bastırarak boya testi yaparız. Test her renkte ayrı yapılır, çünkü aynı kilimde bir renk sabitken diğeri akabilir. Bez boya alırsa kilim, boya akmasını sınırlayan ayrı bir düzenle yıkanır:
- Soğuk su kullanılır, çünkü sıcak su boyanın çözülmesini hızlandırır.
- Kilimin suyla temas süresi kısa tutulur, kilim ıslak hâlde bekletilmez.
- Islak kilim katlanmaz; katlanan yerde renkler birbirine değer ve boya geçer.
- Suyu alınan kilim vakit kaybetmeden kurutmaya alınır.
Daha önce akmış eski boya izleri her zaman giderilemez. Kiliminizde böyle izler varsa bunu teslim alırken size söyleriz, böylece yıkamadan ne bekleyebileceğinizi baştan bilirsiniz.
El dokuma kilim nasıl yıkanır?
Kilim ince ve düz dokunduğu için halı gibi sert dövülerek tozu alınmaz; toz, dokuyu zorlamayacak şekilde nazikçe çıkarılır. Yıkamada kilime uygun, yumuşak bir şampuan kullanılır ve fırça dokuma yönünde hafifçe gezdirilir. Yün kilimlerde sert fırça ve yüksek ısı liflerin keçeleşmesine, pamuklu kilimlerde ise fazla ovalama ipliklerin tüylenmesine yol açabilir. Durulama, şampuan kalıntısı kalmayana kadar sürer; kalıntı, kilimin kısa sürede yeniden kirlenmesine neden olur.
Kurutma, kilimin şeklini koruyan en önemli adımdır. Islak kilim kendi ağırlığıyla çekip uzayabilir ya da kenarları dalgalanabilir. Bu yüzden kilim kurutma odasında düz ve gergin biçimde kurutulur. Kenarlardaki kalın örgü ile ortadaki ince dokuma farklı hızda kuruduğu için kilim kurutma sırasında ara ara kontrol edilir, böylece bir köşesi nemli kalmaz. Makine dokuması kilimler daha dayanıklıdır; yine de bu kilimlerde de boya testi ve düz kurutma aynı özenle uygulanır.
Kilimde sık karşılaşılan lekeler ve kokular
Kilim çoğu evde oturma odasında, sedirin önünde ya da yer sofrasının altında kullanılır. Bu yüzden en sık gördüğümüz lekeler çay, yemek yağı ve salça lekeleridir. Yağlı lekeler düz dokuda iplik boyunca yayılır; yıkamadan önce leke ön işlemiyle yumuşatılır, ardından boya testinin sonucuna uygun yöntemle yıkanır. Renkli dokuda leke çıkarıcıyı rastgele kullanmak rengi de açabileceği için ön işlem önce görünmeyen bir köşede denenir.
Sandıkta, bodrumda ya da depoda uzun süre bekletilmiş kilimlerde ise rutubet ve küf kokusu sık görülür. Bu koku çoğunlukla dokunun içine işlemiş nemden kaynaklanır; iyi bir yıkama ve kilimin içine kadar kurutulması kokuyu belirgin şekilde azaltır. Rutubetten kararmış bölgeler varsa bunları teslim alırken size gösteririz.
Saçak ve kenar bakımı
Saçaklar kilimin en çabuk yıpranan yeridir. Yere değdikleri için kirlenir, zamanla sararır ve birbirine dolanır. Beyaz saçaklardaki sararma çoğunlukla birikmiş kirden ve eski yıkamalardan kalan şampuan kalıntısından kaynaklanır. Yıkama sırasında saçaklar elle ayrıca temizlenir, kuruduktan sonra taranarak düz hâle getirilir. Kopmuş saçak ve açılmış kenar örgüsü varsa teslim alırken size gösteririz; yıkama bu kısımları onarmaz, ama daha fazla açılmamaları için o bölgelerde dikkatli çalışılır. Uzun süre kaldırılmış yün kilimlerde güve izi olup olmadığına da bakarız.
Kilimlerinizle birlikte halılarınızı da verebilirsiniz; halıların türüne göre nasıl yıkandığını halı yıkama sayfamızda anlattık. Kış hazırlığı yapıyorsanız yorganlarınızı da aynı teslimatta gönderebilirsiniz; ayrıntılar yorgan yıkama sayfamızda.
Adım adım yıkama
- Teslim alma ve incelemeKilimi adresinizden alırken dokusunu, saçaklarını ve renklerini sizinle birlikte kontrol ederiz.
- Renk renk boya testiHer rengin üzerinde nemli beyaz bezle deneme yapılır ve boya veren kilim ayrı düzenle yıkanır.
- Nazik toz almaDüz dokuyu zorlamamak için toz, kilim sert dövülmeden alınır.
- Kısa süreli yıkamaKilim uygun şampuanla, suyla temas süresi kısa tutularak yıkanır ve bol suyla durulanır.
- Düz serili kurutmaSuyu alınan kilim, şeklini koruması için kurutma odasında düz ve gergin biçimde kurutulur.
- Saçak düzeltme ve paketlemeSaçaklar taranıp düzeltilir, kilim son kontrolden sonra paketlenip adresinize teslim edilir.
Kısa öneriler
- Kilimin altına kaydırmaz bir taban serin, çünkü kayan kilimin kenarları çabuk yıpranır.
- Elektrikli süpürgeyi saçaklara değdirmeyin; süpürge saçakları içine çekip koparabilir.
- Kilimi kaldıracaksanız katlamak yerine rulo yapın ve kuru, havadar bir yerde saklayın.
- Kilime sıvı döküldüğünde hemen kuru beyaz bir bezle bastırarak alın ve ıslak bölgeyi katlamayın.